งานลอกเลนบ่อปลาและคลอง เลือกปั๊มยังไงให้จบในรอบเดียว

ปั๊มดูดเลน คือปั๊มที่ใช้ดูดตะกอนอ่อนก้นบ่อขึ้นมาทิ้ง งานที่เจอบ่อยที่สุดคือลอกบ่อปลา บ่อกุ้ง บ่อพักน้ำเสียของโรงงาน คลองส่งน้ำ และรางระบายน้ำที่ตื้นเขินจนน้ำไหลไม่ทัน ปัญหาที่ทุกคนเจอเหมือนกันคือปั๊มตันกลางงาน ต้องยกขึ้นมาล้างซ้ำๆ จนงานที่ควรจบในวันเดียวลากไปสามวัน

เลนกับโคลนไม่เหมือนกัน และเลือกปั๊มคนละแบบ

คำว่าเลนกับโคลนคนไทยใช้ปนกัน แต่ในงานสูบมันต่างกันชัดเจน เลนคือตะกอนละเอียดที่ตกทับถมก้นบ่อ เนื้อเนียน ลื่น อุ้มน้ำเยอะ พอกวนแล้วลอยเป็นน้ำขุ่นข้น ส่วนโคลนจากไซต์ก่อสร้างหรือบ่อหินมักมีทรายและกรวดปนมาด้วย เม็ดแข็งพวกนี้กัดใบพัดเร็วกว่าเลนหลายเท่า

ถ้าของที่จะสูบเป็นเลนล้วน ตัวแปรสำคัญคือความข้น ไม่ใช่ความแข็ง ปั๊มต้องมีช่องทางเดินน้ำกว้างพอให้ของข้นไหลผ่านโดยไม่เกาะติด แต่ถ้ามีทรายปน ต้องเปลี่ยนไปดูวัสดุใบพัดเป็นหลัก เพราะทรายทำให้ใบพัดสึกจนหัวตกภายในไม่กี่เดือน

ทำไมปั๊มถึงตันกลางงาน

สาเหตุที่พบซ้ำๆ มีอยู่ไม่กี่ข้อ

• วางปั๊มจมเลนเกินไป ปั๊มดูดแต่เลนข้นล้วนจนไม่มีน้ำมาเจือ ของข้นเกินกว่าจะไหลในท่อได้ ต้องแขวนปั๊มให้ลอยเหนือก้นบ่อเล็กน้อย แล้วค่อยๆ หย่อนลง
• เลือกปั๊มน้ำเสียมาทำงานเลน ปั๊มน้ำเสียออกแบบมาให้ของแข็งลอยผ่าน ไม่ได้ออกแบบให้ทนของข้นที่มีทรายขัดตลอดเวลา
• ท่อส่งเล็กเกินไป คนมักคิดว่าท่อเล็กแล้วน้ำแรง จริงๆ ของข้นในท่อเล็กจะเสียดทานสูงจนปั๊มดันไม่ออก แล้วตกตะกอนอุดในท่อ
• ปล่อยให้ปั๊มเดินแห้ง พอเลนหมดจุดหนึ่งแล้วยังไม่ย้าย ปั๊มดูดอากาศ ซีลร้อนและพัง

ปั๊มดูดเลนที่ใช้ได้จริงหน้างาน มีกี่แบบ

แบ่งหยาบๆ ตามวิธีจัดการกับของข้น

• ปั๊มจุ่มแบบมีตัวกวน มีใบกวนอยู่ใต้ปั๊ม คอยตีเลนที่ตกตัวแล้วให้ฟุ้งกลับขึ้นมาผสมน้ำ ปั๊มจึงดูดได้ต่อเนื่องโดยไม่ต้องมีคนคอยกวนให้ เหมาะกับบ่อที่เลนแน่นและงานที่ต้องลอกให้จบเร็ว
• ปั๊มจุ่มตัวเรือนเหล็กหล่อใบพัดทนสึก ไม่มีตัวกวน แต่ทนทรายได้ดี เหมาะกับงานที่มีน้ำเจือพออยู่แล้ว เช่น บ่อพักที่ยังมีน้ำขัง
• ปั๊มหอยโข่งวางบนฝั่งพร้อมหัวดูด ซ่อมง่ายเพราะไม่ต้องยกลงน้ำ แต่ดูดของข้นได้จำกัดกว่าและต้องล่อน้ำก่อนเสมอ

ในกลุ่มปั๊มจุ่มที่ Dynamach จัดจำหน่าย ซีรีส์ที่ตรงกับงานลอกเลนมากที่สุดคือ KTZ ของ Tsurumi ซึ่งผู้ผลิตระบุว่าเป็นตัวเรือนเหล็กหล่อ ใบพัดเหล็กหล่อโครเมียมสูง ท่อส่ง 50–150 มม. มอเตอร์ 1.5–22 kW ส่วนงานที่เน้นปริมาณมากกว่าแรงดันจะไปทางซีรีส์ KRS ท่อส่ง 80–250 มม. มอเตอร์ 2.2–22 kW ตัวเลขพวกนี้เป็นช่วงของทั้งซีรีส์ รุ่นที่เหมาะกับบ่อของคุณต้องคิดจากปริมาณเลนและระยะส่งจริง

รุ่นที่ทำมาเพื่องานลอกเลนโดยเฉพาะ มีใบกวนตะกอนในตัว ดูสเปกได้ที่ ปั๊มดูดเลน ดูดโคลน Tsurumi GPN

ปั๊มดูดเลน กับ จ้างรถแบคโฮ อันไหนคุ้มกว่า

คำถามนี้ไม่มีคำตอบเดียว ขึ้นกับสามข้อ

• ต้องหยุดใช้บ่อได้ไหม แบคโฮต้องสูบน้ำออกหรือลดระดับก่อนถึงจะลงตักได้ ถ้าเป็นบ่อเลี้ยงที่มีสัตว์น้ำอยู่ หรือบ่อบำบัดที่หยุดระบบไม่ได้ ปั๊มดูดเลนทำงานทั้งที่ยังมีน้ำได้ ไม่ต้องหยุดกระบวนการ
• รถลงถึงไหม บ่อที่มีคันแคบ อยู่หลังอาคาร หรือขอบบ่อรับน้ำหนักไม่ไหว รถเข้าไม่ได้ตั้งแต่ต้น
• เลนต้องไปไหนต่อ แบคโฮตักขึ้นมากองริมบ่อแล้วต้องมีรถขนต่อ ส่วนปั๊มส่งเข้าท่อไปลงบ่อพักหรือแปลงตากได้เลย ถ้าปลายทางอยู่ไม่ไกล ต้นทุนรวมมักถูกกว่า

งานที่บ่อแห้งสนิท รถลงได้สะดวก และมีที่ทิ้งใกล้ๆ แบคโฮมักเร็วกว่าและถูกกว่า ส่วนงานที่บ่อยังมีน้ำ พื้นที่จำกัด หรือต้องทำระหว่างเดินระบบ ปั๊มคือทางที่ทำได้จริง

เตรียมข้อมูลอะไรก่อนขอใบเสนอราคา

ถ้าส่งสี่ข้อนี้มา วิศวกรประเมินสเปกให้ได้เลยโดยไม่ต้องเดา

• ขนาดบ่อและความลึกของชั้นเลนโดยประมาณ
• เลนมีทรายหรือเศษแข็งปนไหม ลองเอามือกำดูว่าสากหรือลื่น
• ระยะจากบ่อถึงจุดปล่อย และต้องส่งขึ้นสูงกี่เมตร
• ไฟที่หน้างานเป็นเฟสเดียวหรือสามเฟส และมีเบรกเกอร์เหลือเท่าไหร่

สรุป

ปั๊มดูดเลนที่เลือกถูก คืองานจบในรอบเดียวโดยไม่ต้องยกขึ้นมาล้าง จุดตัดสินอยู่ที่รู้ก่อนว่าของในบ่อเป็นเลนล้วนหรือมีทรายปน แล้วค่อยเลือกว่าจะเอาแบบมีตัวกวนหรือแบบทนสึก ที่เหลือคือจับคู่ระยะส่งกับขนาดท่อให้พอดี ไม่ใช่เลือกจากแรงม้าอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย

ปั๊มดูดเลนกับปั๊มดูดโคลนคืออันเดียวกันไหม

ในทางการค้าใช้แทนกันได้ แต่หน้างานต่างกันตรงของที่จะสูบ เลนคือตะกอนละเอียดอุ้มน้ำ โคลนมักมีทรายกรวดปน ปั๊มที่ทนโคลนใช้ลอกเลนได้ แต่ปั๊มที่เลือกมาสำหรับเลนล้วนอาจสึกเร็วถ้าเจอทราย

ลอกบ่อปลาโดยไม่ต้องย้ายปลาได้ไหม

ทำได้ในบ่อที่ลึกพอและเลนไม่หนามาก โดยดูดทีละมุมและคุมไม่ให้น้ำขุ่นทั้งบ่อพร้อมกัน แต่ควรปรึกษาคนดูแลบ่อก่อนเสมอ เพราะการกวนเลนขึ้นมาทำให้ออกซิเจนในน้ำลดลงชั่วคราว

ท่อส่งควรใช้ขนาดเท่าไหร่

ยึดขนาดท่อส่งของปั๊มเป็นหลัก อย่าลดขนาดลงเพื่อให้ต่อกับท่อเดิมที่มีอยู่ เพราะของข้นจะเสียดทานสูงจนตกตะกอนอุดในท่อ ถ้าจำเป็นต้องลด ให้ลดที่ปลายทางไม่ใช่ที่หัวปั๊ม

ปั๊มดูดเลนใช้กับน้ำใสได้ไหม

ใช้ได้ แต่ไม่คุ้ม เพราะปั๊มกลุ่มนี้ออกแบบให้ทนสึกจึงกินไฟมากกว่าปั๊มน้ำใสที่กำลังเท่ากัน ถ้างานหลักเป็นน้ำใสควรใช้ปั๊มที่ออกแบบมาตรงงานมากกว่า